Wim Bouman

“Help! Ik sta met mijn rug tegen de muur en met mijn handen in het haar.”

Maar dat is toch niet eerlijk?

Steeds meer onderwijsprofessionals starten naast hun baan een eigen praktijk.

“We hebben al zoveel geprobeerd.”

“Ik kan het gewoon niet.”

Soms zegt een kind dat hardop.
Soms zie je het alleen in de ogen.

Een rekensom die eerst nog lukte, ineens blokkeren. Huilen bij huiswerk. Boos worden om iets kleins. Buikpijn op zondagavond. Of een kind dat steeds vaker zegt dat school “saai” is, terwijl je diep vanbinnen voelt dat er veel meer in zit.

“Het zit er wel in, maar het komt er niet uit.” Die zin hoor ik ouders zo vaak zeggen. Met een mengeling van frustratie, twijfel en zorg. Want je ziet het thuis. Je ziet hoe slim je kind is, hoe creatief, hoe scherp. En toch lijkt het op school steeds mis te gaan. Slechte toetsen, tranen bij huiswerk, een kind dat steeds stiller wordt of juist boos.

We zien het steeds vaker: kinderen die slim en nieuwsgierig zijn, maar op school toch vastlopen. Ze proberen het wel, maar raken gefrustreerd, verliezen hun motivatie of ontwikkelen faalangst. Hun ouders voelen dat er meer in zit, maar weten niet hoe ze kunnen helpen. En binnen het onderwijs stuiten professionals op hun eigen grenzen.

Dyslexie en comorbiditeit horen vaak samen. Wij zien geen stoornissen maar unieke eigenschappen. Ontdek onze aanpak en hoe kinderen écht leren groeien.

De demissionair staatssecretaris wil de leerplicht verlagen van 5 naar 4 jaar.
Het klinkt misschien logisch: hoe eerder kinderen naar school gaan, hoe sneller ze leren.
Maar in de praktijk werkt dit voorstel averechts. Zowel onderzoek als praktijkervaring laten zien dat te vroeg beginnen juist schadelijk kan zijn voor de ontwikkeling van kinderen.

Als het fundament niet goed staat, bouw je een wiebelend huis.
Dat geldt ook voor leren.
Toch zie ik in de praktijk bijna dagelijks kinderen die op dat wankele fundament verder moeten bouwen.
Spelling, rekenen, begrijpend lezen… Alles wordt moeilijk als de basis niet klopt.
En dan wordt leren frustratie.
Voor het kind én voor de leerkracht.

In de Zembla-uitzending ‘Diagnose dyslexie’ wordt pijnlijk zichtbaar hoe vaag en omstreden de basis is onder de groeiende dyslexiezorg. Is er bij leerlingen sprake van een leerstoornis, of van tekortschietend onderwijs? En wie heeft er belang bij de diagnose? In deze blog duiken we in de feiten, de belangen en vooral: de vraag wat dit betekent voor het kind.

De Kernvisiemethode wordt in een artikel van Stichting Dyslexie Nederland bestempeld als ‘onwetenschappelijk’ en daarmee ongeschikt voor kinderen met dyslexie. Wij besloten lang te zwijgen. Maar nu is het tijd om te laten zien wat er wél werkt. Vanuit de praktijk. Vanuit ervaring. Vanuit vertrouwen in het kind.

“Waarom moet ik dit eigenlijk doen?”
Een simpele vraag die kinderen vaak stellen, maar waar we zelden echt bij stilstaan.

Veel kinderen zoeken betekenis. Ze willen weten waarom ze iets doen. Die uitleg ontbreekt vaak.
Dan wordt oefenen iets dat moet — zonder doel.

In dit blog laat ik je zien hoe je rekensommen wél betekenisvol maakt. Niet door meer herhaling, maar door slimmer oefenen. Zodat kinderen niet afhaken, maar juist aanhaken.

“Waarom moet ik iets oefenen dat ik al kan?”
Een terechte vraag. Zeker als je razendsnel denkt, de patronen allang doorziet en liever vooruit wilt.

Voor veel hoogbegaafde kinderen voelt herhalen als tijdverspilling. Ze begrijpen de stof, maar missen iets cruciaals: automatisering. En juist dát maakt het verschil tussen slim denken en soepel toepassen.

In dit blog lees je hoe je automatiseren wél aantrekkelijk maakt voor deze kinderen.
Niet door méér van hetzelfde, maar door aan te sluiten bij hun manier van leren.

“Gelijke kansen betekent niet hetzelfde voor ieder kind.”
Toch gebeurt dat op veel scholen nog wel.

Een meisje uit groep 7 gaat terug naar groep 6. Een verstandige stap, want haar fundament wankelt. Maar alleen terugplaatsen is niet genoeg. Er moet ook gekeken worden hoe het leren weer kan landen.

In dit blog: waarom ondersteuning tijdens schooltijd soms juist wél eerlijk is — en hard nodig.

Laatst was ik op een school van een van mijn cliënten om uitleg te geven over de Kernvisie methode. Terwijl ik sprak over deze andere, innovatieve benadering van leren, ontstond er een leuke discussie over het aanleren van taal en spellingsregels.

Zo’n 20 jaar geleden rolde ik de wereld van kindercoaching in. Een vakgebied dat nog volledig in de kinderschoenen stond, maar waar ik me wel direct in thuis voelde. Misschien wel omdat ik me zo kon identificeren met die kinderen die vol goede moed iedere dag naar school gaan en toch het idee hebben dat ze daar niet helemaal hun taal spreken.

Commitment – Een van de succesfactoren van Kernvisie methode
Als het niet lekker loopt op school en je steeds minder lekker in je vel zit, moet er iets gebeuren. Ouders gaan dan vaak op zoek naar passende hulp.

Je hebt ze vast wel eens gezien, die prachtige afbeeldingen van een brein, waarbij de linkerhersenhelft in zwart-wit de ratio weergeeft en de rechterhersenhelft vol kleur de gevoelswereld laat zien.

Bas was 9 jaar en zat in groep 5 toen ik hem leerde kennen. Een nieuwsgierige knul, die veel vraagt en woorden vaak heel letterlijk neemt. Zo voelde hij direct aan zijn hoofd toen ik zei dat hij goede voelsprieten had. Er zit wat autistisch gedrag.

Kernvisiecoaches leren leerlingen woordbeelden vast te leggen in hun langetermijngeheugen. Dat deed men vroeger ook al door bordwoorden aan te bieden die leerlingen na moesten schrijven.

Onze afspraken om kinderen met Kernvisie methode te helpen maken wij de hele dag door. Dit kan niet anders want wij moeten een praktijk kunnen voeren. Dat betekent dat dit ook vaak onder schooltijd gebeurt. Kan dat of mag dat wel?

Ken je dat? De frustratie wanneer je kind voor de zoveelste keer niet achter z’n (spel)computer vandaan te … is? Het is begrijpelijk dat je zorgen maakt over de tijd die je kind spendeert aan gamen. Maar weet je dat gamen niet alleen maar tijdverdrijf is? Het biedt kinderen ook de kans om waardevolle vaardigheden te ontwikkelen die ze later in hun carrière kunnen gebruiken. Ik heb een paar van die vaardigheden voor je op een rijtje gezet.

Ook in mijn eigen jeugd liep ik al aan tegen het redekundig en taalkundig ontleden.

Als jongen van 15/16 jaar ging ik met mijn oudere broer regelmatig naar het Ajax-stadion De Meer in Amsterdam. Wij deden dat ‘op de duim’. Oftewel liftend. Met onze Ajax-dassen om werden we meestal binnen een minuut meengenomen. Vanuit Naarden ongeveer 20 minuten rijden.

Opnieuw staat het onderwijs voor een uitdaging door de opkomst van slimme manieren om toetsen en examens te doorstaan. Vroeger begonnen we met spiekbriefjes, gevolgd door wetenschappelijke rekenmachines waarin we stiekem informatie bewaarden. Daarna kwamen smartphones en slimme horloges waarmee je het hele internet tot je beschikking had.

Zo door de jaren heen krijg ik regelmatig vragen over het aanleren van notenschrift. Voordat ik hier specifiek op in ga wil ik je meenemen naar een wetenschappelijk onderzoek rondom het aanleren van notenschrift.

Op veel scholen worden de naast de tafels van 1 t/m 10 ook de tafels van 11 tot en met 15 aangeboden. Ze zijn behoorlijk lastig om aan te leren, maar welk nut dien je er eigenlijk mee?

Ook ik moet regelmatig mijn kennis vergroten. Zo heb ik onlangs een cursus gevolgd die ging over de onderwerpen Wet passend onderwijs en de Jeugdwet. Kernvisie methode zit in het grijze gebied tussen deze twee onderwerpen.

Met dank aan Anna, die mij mailde en onder mijn aandacht bracht dat wij zo vaak het woord leerproblemen gebruiken. Of dat niet anders kon.

Jan had er geen zin meer in. En ik was de volgende die aan hem ging lopen peuteren, maar zonder de medewerking van Jan was ik natuurlijk nergens.

Jeugd van tegenwoordig kijkt naar de jeugd van tegenwoordig :-)

Beter lezen? Meters maken! En ik weet waar ik het over heb, want ik was zelf ook geen lezer.

In 2015 is de jeugdzorg gedecentraliseerd van de landelijke overheid naar de gemeenten. Het doel van deze decentralisatie jeugdzorg was en is om de zorg dichterbij huis en daarmee bij het kind te brengen. Uitgangspunt is dat dichterbij ook betekent dat er meer zicht is op de hulpvragers.

Ass?
Adhd?
Pdd-nos?
Hooggevoelig?
Hoogbegaafd?
Dyslexie?
Dyscalculie?

Via de intern begeleider van onze school ben ik in contact gekomen met de Kernvisie methode. Zij was er door haar eigen dochter zeer enthousiast over. Ook in mijn groep waren en zijn er namelijk kinderen die ik zo graag wil bereiken en waarbij ik telkens dacht ‘het moet er toch in zitten’, maar waarbij alles wat ik en mijn collega’s voor mij geprobeerd hadden, niet of nauwelijks had gewerkt. De Kernvisie methode, het proberen waard dus.

Eigenlijk schrok ik er wel een beetje van. Met de beste intenties wordt in de jeugdhulpverlening hulp aangeboden, maar de effectiviteit laat te vaak te wensen over. Dat is toch verdrietig? Een kind zit niet goed in z’n vel, is ongelukkig of erger. Wij – volwassenen met verstand van zaken – gaan ermee aan de slag en toch is het vaak maar een doekje voor het bloeden.

“Mam, ik mis mijn vrienden en op Snapchat zie ik dat zij elkaar wel allemaal zien!” Noodkreet van een puber die de sociale quarantaine meer dan zat is. Ze is blij dat ze haar bijbaantje nog heeft, maar waarom mag ze wel naar haar werk en niet naar haar vrienden? En jongelui worden toch bijna niet ziek? Ze is ondertussen wel 18, dus ze valt ook niet meer in de ‘laat ze maar lekker samen buiten spelen’ categorie.

Het Covid-19 virus heeft ons in de greep. Naarstig zijn wij op zoek naar een nieuw dagritme dat is weggevallen doordat kinderen niet meer naar school gaan en onze werkgever ons vaak verplicht om thuis te werken. Dat heeft een grote impact op ons dagelijkse leven. Tel daarbij op de zorgen die we daar nog bij kunnen hebben.

Wij vragen kinderen die door ons gecoacht worden om een kwartier per dag te oefenen. En als het even kan iedere dag. Kinderen begrijpen dat als je veel oefent dat je dan ergens beter in wordt. Maar ze gaan natuurlijk liever voetballen of iets anders doen. Best grappig, want als ze hele middagen voetballen, worden ze daar … steeds beter in.

Toen ik startte met het coachen van kinderen wist ik vanaf dag één dat ik nooit 1 op 1 met kinderen zou werken. Op zich vreemd, de meeste kindercoaches doen dat namelijk wel. Maar ja, ik ben wel een man. En de meeste kindercoaches zijn vrouw. En daar vertrouw je toch sneller je kind aan toe. Er zijn toch wel heel vreemde individuen op de wereld die ervoor hebben gezorgd dat je over dit soort dingen na moet denken, maar voor mij gold vanaf dag één: ouders erbij.

Na een coachingssessie en een ferme handdruk gaan kind (of puber) en ouders gemotiveerd de deur uit. Maar als je niet alert bent … eist de dagelijkse praktijk alle aandacht weer op. En voor je het weet ben je alweer drie weken verder. Tijd voor de volgende afspraak.

Als je me al wat langer volgt, dan weet je dat ik geen echte lezer ben. En toch heb ik ondertussen aardig wat leesmeters gemaakt. Af en toe kom je namelijk een boek tegen dat je ontzettend boeit (precies het argument wat ik gebruik om kinderen aan het lezen te krijgen). Mijn laatste boek was ‘Baat het niet, dan schaadt het wel’ van Remko Iedema en dat zou ik wel bij iedere zorgverlener persoonlijk langs willen brengen.

Zo, daar ben ik ook weer mooi vanaf.

Vorige week mocht ik een aantal nieuwe cliënten in mijn praktijk verwelkomen. Opvallend was dat drie (!) kinderen de letters nog tekenden, ondanks dat ze toch al in groep 5 tot 7 zaten.

Veel, heel veel kinderen ervaren sociaal-emotionele problemen als faalangst, negatief zelfbeeld, belemmerende overtuigingen en concentratieproblemen. Het gevolg? Buikpijn, hoofdpijn, niet naar school willen en uiteindelijk kans op thuiszitten. Hoe komt dit nou? Zijn dit allemaal individuele tekortkomingen of ligt het probleem veel breder?

En dan komt het moment dat er een kindje onderweg is. Iets waar de meeste mensen zich zo’n negen maanden op voor kunnen bereiden. Soms is die tijd korter, wanneer de baby zich te vroeg aandient. Vaak een hectische tijd in het ziekenhuis, couveuse, gaat hij/zij het redden? De dag dat je naar huis mag met je kindje en dat de verpleging nog tegen je zegt: “Houd er rekening mee dat je kindje later leerproblemen kan krijgen”.

Stel je voor, een mooie zomeravond. Het schemert en je staat met een glas wijn aan de rand van het bos. Als het bijna donker is zet het gezelschap zich in beweging en trekt verder het bos in. Op een sfeervol verlichte open plek zoekt iedereen een plekje op de stoelen die al klaar staan. Het geroezemoes verstomt als de muzikanten hun instrumenten oppakken.

De jongste spruit in ons gezin gaat het eindexamenjaar vmbo-tl in en afgelopen maandag was alweer de eerste schooldag.

Stond ik toch opeens met de voorzitter van de VO-Raad, de heer Paul Rosenmöller aan de statafel. Nee, niet omdat ik kinderen met leerproblemen help, maar gewoon als betrokken ouder.

Ik beluister dat men op scholen veel waarde hecht aan begrijpend lezen en redactiesommen. En het zijn ook belangrijke onderdelen van het leren. Het voortgezet onderwijs selecteert zelfs op deze twee vakken.

Zodra een kind niet presteert volgens het tempo dat wij met elkaar bedacht hebben, hebben wij de neiging om een intelligentietest te gaan doen. We willen namelijk vaststellen of er een reden is waarom het niet voldoende lukt. Op zich een goede gedachtegang.

Een poosje geleden hoorde ik van een cursist die lesgeeft op een NT2 school (Nederlands als tweede taal) dat ze starten met het aanbieden van woordbeelden en daarna de spellingsregels aanbieden. Dat zette mij aan het denken, want als je de woordbeelden al kent, waarom dan nog de spellingsregels aanbieden?

Steeds vaker worden er op scholen iPads ingezet. Een prima middel om nieuwe informatiebronnen te kunnen vinden en te gebruiken. Tegelijkertijd is het ook een middel om te laten zien hoe ‘wij als school met onze tijd mee gaan’. Ik had een keer een directeur van een school aan de telefoon. Hij vertelde mij dat hij de Kernvisie methode niet nodig had, want hij had nu smartboards in de klassen hangen. Nu kon hij alles visueel aanbieden. Typisch een klok en klepel gevalletje.

Vanochtend zag ik een meisje in mijn praktijk (groep 7), de eerste schoolweek na de vakantie zat er alweer op. School is gestart met een nieuwe methode, vanaf nu wordt er alleen nog maar in blokletters geschreven. Dat ze loopt te stoeien met die omschakeling is natuurlijk te verwachten, dat heeft wat tijd nodig.

Ken je dat? Na een paar dagen luieren op de camping, aan het strand of aan het zwembad heb je zin om wat meer van de omgeving te gaan ontdekken. Niet te veel, niet te lang, want ook wij zijn liever lui dan moe en het is tenslotte vakantie, maar onvermijdelijk komt de “Jongens, morgen gaan we erop uit!” Tja, de meeste kinderen staan nou eenmaal niet te springen om hun vriendjes achter te laten om door warme stoffige straatjes te slenteren.

Vrienden ontdekten onlangs tot hun grote verbazing dat hun zoon van bijna twaalf geen klok kon kijken. Dat moet ik een beetje nuanceren, want het betreft hier het analoge klokkijken. Maar eigenlijk is het helemaal niet zo gek, want heb jij nog een analoge klok in huis?

Ze zit in groep 2, laten we haar Suze noemen. Ik sprak haar moeder na een informatieavond, ze vroeg of ik eens naar haar dochter wilde kijken. Ze kende alle letters van het alfabet, maar de volgende stap naar woorden en het lezen wilde niet lukken. En dat zorgde voor frustratie bij Suze en bij moeder.

Ik geef de laatste tijd veel lezingen. Sommige zijn openbaar en andere voor besloten groepen waaronder schoolteams, remedial teachers, logopedisten, maar bijvoorbeeld ook voor wethouders die jeugdzorg in de portefeuille hebben.

Daan is 7 jaar en doet groep 3 nog een keer over. Ouders hebben op advies van school mijn hulp ingeroepen om via de Kernvisie methode hem verder te kunnen helpen. Een goede beslissing, want als je laat doubleren en je gaat vervolgens alles wat eerder niet lukte opnieuw doen, dan zal het resultaat ook het zelfde blijven.

Brigie is 9 jaar en heeft in haar eerste levensjaar twee herseninfarcten gehad waardoor zij wat coördinatieproblemen kent. Dat liet zich zien toen ik haar vroeg om een dropjojo te tekenen. Het lukte haar niet om deze spiraal binnen de cirkel te houden. Het liet zich ook zien in het vormen van letters. Verder is er een leerprobleem op spelling, lezen en rekenen.

Hoeveel vertrouwen moeten wij hebben in de wetenschap als men jarenlang heeft verkondigd dat dyslexie een leerstoornis (neurologische afwijking) is en men nu beweert dat het komt door slecht onderwijs?

Alweer bijna 4 jaar geleden was ik op bezoek bij een kleuterschool op Curaçao. We waren uitgenodigd om er ‘s avonds een lezing te houden over de Kernvisie methode. Voor ons een vreemde omgeving, dus het was prettig bij daglicht de school alvast te (be)zoeken, zodat we ‘s avonds niet zouden gaan ronddwalen.

Wanneer ben jij helemaal in balans? Wanneer je helemaal stil zit, of wanneer je zit te friemelen? Kijk je om je heen tijdens een vergadering, dan zie je veel mensen met een voet wiebelen, droedelen of op het knopje van een balpen drukken. Die energie moet toch ergens naartoe (zouden kinderen daar nou ook last van hebben?) :-)

Onlangs kreeg ik het verzoek om een volwassene te coachen met de Kernvisie methode. Het gaat om een pedagogisch medewerker in een kinderdagverblijf.

Deze stelling doet menig leerkracht, remedial teacher en intern begeleider van kleur verschieten, maar hij is wel waar. We automatiseren niet op basis van de klank-tekenkoppeling.

Brend is een jongen van 8 jaar uit groep 5. Hij kwam voor de tweede keer. De eerste keer zag ik dat zijn handschrift zeer onduidelijk was, hij had een verkeerde pengreep en kon veel letters niet reproduceren. Ook verwisselde hij de ‘b’ en de ‘d’. De woorden die hij schreef, schreef hij meestal fonetisch en de ‘oo’ schreef hij steevast als ‘oe’.

Afgelopen week was ik bij een bespreking in Beilen. Het doel van de bijeenkomst was het bespreken van de resultatenmatrix in de jeugdhulpverlening en de WMO. Er waren veel zorgaanbieders aanwezig. Allemaal mensen die stuk voor stuk passie hebben voor het werk wat ze doen, met maar één doel en dat is de ander helpen.

Soms vragen ouders me wel eens of het bezwaarlijk is dat hun kind typt in plaats van schrijft. Op school heeft men op een gegeven moment de computer geïntroduceerd en omdat het handschrift van zoon of dochter zo moeilijk leesbaar is, lijkt dit een prima oplossing. Want zeg nou zelf, een geschreven woord of een getypt woord, een woord blijft een woord.

Vanochtend sprak ik een moeder van vier kinderen in de leeftijd van 7 tot 16 jaar. Vier kinderen uit één gezin, die allemaal tegen leerproblemen aanlopen. Volgens school ‘zit het er niet in’ en worden vanaf groep 2 door school de zorgen al geuit. De oudste volgt praktijkonderwijs en voor de anderen ziet men niet veel meer dan een laag vmbo niveau in het verschiet. Ondertussen ziet moeder steeds vaker haar vier talentvolle kinderen gebukt gaan onder faalangst en een negatief zelfbeeld.

“Woordbeelden opslaan? Visueel geheugen? Heeft u daar wetenschappelijk bewijs voor? Nee? Dat u zich met deze dwaalwegen bezig durft te houden. U beschadigt kinderen daarmee. Het is een schandaal!”

Jarenlang was dit de reactie van de gevestigde orde, de regionale dyslexie instituten, orthopedagogische praktijken, Braams, het Iwal en oudervereniging Balans, áls ze al de moeite namen om te reageren, want in veel gevallen weigerde men eenvoudig met ons te communiceren.

In groep 5 zit hij. Ik zag ‘m vorige week voor de tweede keer. Tijdens het intakegesprek bleek hij een flinke achterstand te hebben. Hij had geen goed letterbeeld, wat directe consequenties heeft voor het leren lezen en schrijven. Daarnaast tekende hij de letters in plaats van dat hij ze schreef.

Op 18 december 2014 verscheen in de krant een artikel over de verplichte rekentoets op het voortgezet onderwijs. De verplichte rekentoets wordt massaal slecht gemaakt. Zo slecht zelfs, dat er heel veel kinderen geen diploma zouden halen als het resultaat van de toets nu mee zou tellen. Vanaf volgend jaar telt de toets wel mee voor het eindexamen.

Er zijn zo door het jaar heen verschillende evenementen of bijeenkomsten waar ik beleidsmakers en conculega’s tref. U weet wel wat ik bedoel, reguliere dyslexiebehandelaars. Zodra ze weten met wie ze in gesprek zijn, volgt de vraag: ‘Is dat wel wetenschappelijk bewezen?’ en proberen ze het gesprek te verlaten. Wat op zich eigenlijk al grappig is, vooral als je bedenkt dat de reguliere dyslexiebehandelaars de afgelopen jaren niet in staat zijn gebleken om de overheid cijfers aan te leveren over de effectiviteit van hun behandelingen.

Ik las vanochtend een artikel in de krant over het feit dat mensen steeds meer via de computer schrijven en dat we het handmatig schrijven over boord kunnen gooien.

Al weer twee weken geleden was ik bij de Rijksuniversiteit in Groningen. Een bijeenkomst georganiseerd door de wetenschapswinkel van de universiteit. Tot mijn grote blijdschap begon men de presentatie met een uitleg over de linker- en de rechterhersenhelft. De linkerhersenhelft helpt ons bij de ratio, terwijl de rechterhersenhelft meer de praktische intelligentie vertegenwoordigt. Voor een universitaire omgeving een bijzonder benadering, die ik overigens van harte toejuich.

Vandaag heb ik met een cliënt van bijna 12 (groep 8) redactiesommen behandeld. Ze heeft grote moeite met het aanpakken van de som. Wanneer ik haar help met het nadenken, dan is zij prima in staat om de sommen te berekenen. Het grote probleem is dus niet haar rekenvaardigheid, maar het logisch nadenken en logische conclusies trekken.

Onlangs las ik het boek ‘Pakkend Passend Onderwijs’ van Irene Westeneng. Hierin betoogt Irene niet een theoretische vorm van vernieuwend onderwijs, maar spreekt ze vanuit haar ervaringen in de toepassing ervan op verschillende scholen.

Zeven jaar ging ze met buikpijn naar school. Zeven jaar heeft ze op haar tenen gelopen. Zeven jaar voelde ze zich het domste meisje van de klas. Vorig jaar bleef ze zitten. Op initiatief van haar ouders, want scholen staan nou eenmaal niet te trappelen om kinderen een jaar over te laten doen. Dit is namelijk direct van invloed op de beoordeling van de school.

Kinderen moeten op school netjes zitten, stil zitten, hun mond houden, concentreren, zich niet af laten leiden, niet radend lezen, als het even kan de juf in een keer begrijpen en werken volgens de methode van het werkboek.

Als onderdeel van de overdracht van de Jeugdzorg naar gemeenten, gaat ook de zorgplicht voor dyslexiezorg naar de gemeenten per 1 januari 2015. Vanaf 2009 tot en met 2014 was de behandeling van ernstige dyslexie ondergebracht in de basisziektekostenverzekering.

Regelmatig krijgen Kernvisiecoaches feedback van ouders van cliënten. En dat is fijn, want mede dankzij de ervaringen die worden opgedaan tijdens het coachen van de kinderen en de reacties van de ouders kunnen we er voor zorgen dat de Kernvisie methode nog effectiever wordt.

Een cliëntje vertelde me dat de juf boos op haar was geweest. Ze vertelde dat zij een rekenopdracht had gekregen. Er stond het sommetje 36/3.

Er ontstaat zo langzamerhand een cultuur, dat op het moment een kind niet naar behoren presteert er een onderzoek wordt gedaan. Dit kan een dyslexieonderzoek en/of een intelligentieonderzoek of onderzoeken naar adhd, add of pdd nos.

Tijdens een coaching kwam de klassenindeling voor volgend jaar aan de orde. Moeder vertelde, dat het broertje van mijn cliëntje, die in groep 8 komt, in een klas terecht gaat komen van 38 kinderen. Alle ouders ongerust, maar door de geruststellende woorden van de schooldirecteur werd het protest in de kiem gesmoord.

Onlangs meldde een moeder zich bij mij. Zij zocht hulp voor haar dochter van 7 jaar. Het meisje deed het in groep één en twee prima. Zij was ook heel leergierig en vroeg om schrijf- en rekenwerk. Dat ging ook prima. Men heeft er zelfs nog even over gedacht om haar groep drie over te laten slaan. Toch maar gewoon de weg volgen, zij ging naar groep drie.

Afgelopen week las ik twee artikelen omtrent de exorbitante stijging van de kosten voor vergoeding van dyslexiebehandelingen door orthopedagogische- en psychologische praktijken.

Ook ik bereid mijn cliënten voor op de Cito-toets. Niet door met hen alle mogelijke oefenvarianten door te nemen, maar door hen te beschermen tegen hun eigen intelligentie.
Een rechtsgeoriënteerde denker heeft namelijk het vermogen om vragen van verschillende kanten te bekijken. Hierdoor loopt hij de kans dat hij de vraag op een verkeerde manier interpreteert. Het gevolg hiervan is dat de vraag niet begrepen wordt of erger dat de vraag op verschillende manieren kan worden uitgelegd. Diegene die de vraag maakt begrijpt precies wat hij bedoelt, echter dat hoeft voor de beantwoorder niet hetzelfde te zijn.

Vroeger gingen jongens met hun vaders mee, mee op jacht. Op die manier leerden ze hoe je moest jagen. Zij leerden technieken om tot een goede opbrengst te komen.

Het klinkt best leuk ‘Mijn kind is hoogbegaafd’, maar eigenlijk is hoogbegaafdheid net zo lastig als het hebben van een laag IQ. In beide gevallen lopen de kinderen achterstanden op: de één vanuit het onvermogen en de ander vanuit zelfoverschatting en verkeerde leerstrategieën.

In mijn praktijk help ik kinderen met leerproblemen. Deze kinderen laten zichzelf zien door hun duidelijke visuele en kinesthetische (gevoelsmatige) voorkeur van denken.

Vrijdag 28 september 2012 vond het kennissymposium plaats van oudervereniging ‘Balans’. Net als het voorgaande jaar waren er weer vele lezingen: wetenschappelijke benaderingen van ADD, ADHD en verwante etiketten, maar het woord kind, visueel of kinesthetisch viel niet. Ik blijf dat verbazend vinden. Op de informatiemarkt sprak ik veelal mensen uit de praktijk (ouders, leerkrachten, intern begeleiders en remedial teachers). Zij bevestigden keer op keer, dat juist de begrippen visueel en kinesthetisch een belangrijk onderdeel zijn van de problematiek.

Dit is het verhaal van Kay, 12 jaar oud en geboren in China. Toen hij drie en een half jaar was, is hij geadopteerd door Nederlandse ouders. Rond zijn vijfde begon hij Nederlands te praten. Een gemiddeld Nederlands kind praat zo’n beetje op zijn tweede. Dat betekent dat Kay drie jaar achterstand heeft in deze ontwikkeling.

Er zijn veel termen voor hetzelfde. Een kind zit niet op het niveau, dat aan het einde van het jaar nodig is, om het volgende leerjaar succesvol te laten verlopen.

Een nieuw Nederlands woord is geboren. Een woord dat logischer is dan het lijkt. Rechtsgeoriënteerde kinderen hebben vrijwel hun hele schoolbestaan dingen gedaan waarbij zij twijfelden of het wel goed was. Juist omdat zij in staat zijn om verschillende mogelijkheden te zien, bedenken zij bij iedere vraag wel een tweede passend antwoord. Dit zorgt ervoor dat zij bijna altijd twijfelen en daardoor onzeker worden.

Wanneer ik deze vraag aan mijn cliënten stel, wordt er meestal gezegd: ‘Om later geld te kunnen verdienen’. Maar wat betekent dat nu eigenlijk voor een kind?

‘s Ochtends als mijn wekker gaat stap ik uit bed. Mijn vrouw vindt dat gek. Zij drukt minstens twee keer op de snooze knop en heeft ruim de tijd nodig om wakker te worden alvorens zij op staat. Nu zou ik natuurlijk ook wat langer kunnen blijven liggen en twee keer op die snooze knop kunnen drukken, maar als ik wakker ben kijk ik uit naar de dag die voor me ligt en wil ik er gewoon aan beginnen. Of mijn vrouw zou zich met pijn en moeite iedere dag direct uit bed kunnen slepen. Maar een pretje zal het voor haar nooit worden.

Geachte dames en heren van het CITO, NIO en andere onderwijskundigen,

Op de meeste scholen wordt nog weinig echt klassikaal lesgegeven. Kinderen krijgen een weektaak en kunnen dan zelf een indeling maken. Alle taken krijgen zo een plekje in een persoonlijke planning.

Veel kinderen hebben moeite met begrijpend lezen. Begrijpend lezen komt nadat de kinderen hun snelheid van lezen sterk hebben opgevoerd. Het is de bedoeling dat een stuk tekst wordt gelezen en dat het kind daarna een aantal vragen over de tekst beantwoordt. Een rechtsgeoriënteerd kind gaat de tekst gevoelsmatig en visueel beleven, waardoor het langer duurt voordat het klaar is met lezen. Hierdoor komen ze nogal eens in tijdnood.

Vandaag in het nieuws (Nu.nl): ‘Stop met speciale trainers voor cito-toets’. Het cito is niet blij met de ontwikkeling dat steeds meer ouders speciale trainers inhuren om hun kinderen voor te bereiden op de cito-toets.

Ik was op het symposium over dyslexie van de oudervereniging Balans. Er was een serie sprekers uitgenodigd, die vooral de stand van zaken omtrent de dyslexiebehandeling bespraken. Er waren in totaal 1300 bezoekers. De Kernvisie methode was aanwezig op de informatiemarkt welke vooraf, in de pauzes en achteraf bezocht kon worden.

Het schooljaar is weer begonnen en ook de noordelijke provincies gaan weer naar school. Met frisse moed, een beetje tegenzin of reikhalzend wordt er uitgekeken naar het nieuwe schooljaar. Hup weer nieuwe dingen leren.

Soms laat ik mij weer verbazen. Scholen proberen kinderen tenslotte met de beste bedoelingen te helpen. Zo hoorde ik laatst dat er al scholen zijn waar, bij kinderen vanaf groep 6, een rekenmachine tot de standaard uitrusting behoort. Ik had al eerder gehoord, dat hier in groep 8 al sprake van was. Het doel hiervan is kinderen te laten focussen op de opdracht en niet op het rekenwerk. Hetzelfde gebeurt met tafelkaarten.

Zowel op de basisschool, de middelbare school, het MBO, HBO en het wetenschappelijke onderwijs, hanteert men zogenaamde dyslexieprotocollen. Dit zijn reglementen en gedragslijnen die men moet hanteren, wanneer iemand een dyslexieverklaring heeft.

Ik lees net een artikel in het maandblad ‘Groter Groeien’ editie nummer 9-2011, over beelddenken. Hierin wordt, Agnes Oosterveen van ‘Ik leer anders’ geciteerd. Een paar dingen moeten mij even van het hart.

Veel rechtsgeoriënteerde kinderen hebben moeite met klokkijken. Alle kinderen in de klas kunnen het al, maar zij blijven maar door ploeteren. Leerkrachten geven het op een bepaald moment maar op, want ‘we moeten door’.

In al hun enthousiasme, gaan kinderen al heel vroeg proberen woordjes te schrijven. Ouders en leerkrachten vinden dat leuk en moedigen hen ook aan. Of deze woordjes goed geschreven zijn of niet, gaan we nog niet corrigeren, want we willen het kind niet demotiveren.

Op de vrije school heeft men de neiging om veel zaken beeldend uit te drukken. Dit lijkt dus heel goed voor beelddenkers, echter het tegendeel is waar.

Tijdens het intakegesprek met een nieuwe cliënt geef ik aan dat hij of zij vooral fouten moet maken. De opmerking ‘Ik wil graag dat je zoveel mogelijk fouten maakt’, geeft over het algemeen een schrikeffect, want dat is toch raar? Op school moet je vooral zo min mogelijk fouten maken.

Een wat rare titel, want wanneer we stoppen met denken, dan stopt de communicatie en de informatie.

Zoals eerder geschreven, vindt de wetenschap dat dyslexie een neurologische afwijking is in de samenwerking tussen de twee hersenhelften. Dit is iets waar je je hele leven mee te maken blijft houden. Door extra remedial teaching kan dit enigszins verzacht worden, aldus de wetenschap.

Met regelmaat hoor ik de verbazing, als kinderen een woord met twee klinkers schrijven. Bijvoorbeeld brooden. Terwijl kinderen al lang met deze spellingsregel in aanraking zijn geweest, komt het regelmatig voor dat woorden op deze wijze verkeerd geschreven worden.

Bovenstaand onderzoek werd recentelijk gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Cortex.

Minister van onderwijs, Marja van Bijsterveldt, heeft besloten om de bekende Cito-toets in groep acht, te vervangen door een landelijke eindtoets. Deze gaat later in het leerjaar plaatsvinden, zodat de leerlingen langer taal- en rekenonderwijs krijgen. Het wordt een soort eindexamen voor het basisonderwijs.
Zij noemt dit een foto van het moment, welke moet worden toegevoegd aan de film die het leerlingvolgsysteem heet. Het geheel vormt de basis tot het schooladvies.

Ik las een artikel over een moeder met een zoon, die ADHD heeft. Hij kan zich moeilijk concentreren, is hyperactief en impulsief. Hij kreeg medicijnen (Ritalin). Zijn moeder herkende haar zoon niet meer: ze ontdekte dat hij ongelukkig, passief en teruggetrokken werd door dit medicijn. Hij was wel stil en rustig in de klas, maar hij leerde niets bij.

Onze minister van Onderwijs, Marja Bijsterveldt, gaat voortvarend aan de slag. Om de achterstanden in spelling en rekenen in te lopen, heeft zij bedacht om kinderen vanaf drie jaar alvast te laten starten.

Sinds 1 januari 2009 is de vergoeding van diagnostiek en behandeling van ernstige, enkelvoudige dyslexie in het basispakket van de zorgverzekering opgenomen. Bij ‘enkelvoudige’ dyslexie mag er géén sprake zijn van bijkomende stoornissen zoals ad(h)d. Dit moet door een diagnosticus vastgesteld worden. Deze behandelingen worden gedaan in een geselecteerd aantal dyslexiecentra.

Veel mensen verbazen zich over het feit dat kinderen, die verbaal erg goed zijn, toch zo’n moeite hebben met het correct schrijven. Dit is niet zo verwonderlijk.

Kent u de vijf-vinger-test? Dit is een test waarbij een kind het niveau van een boek kan bepalen. Bij het lezen van de eerste pagina steekt het een vinger op voor ieder moeilijk woord dat het niet (her)kent. Heeft het kind vijf of meer vingers opgestoken, dan is het boek niet op het juiste niveau. Deze methode kan worden gebruikt bij het kiezen van een bibliotheekboek.

“Dyslexie is een ernstige stoornis, die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of het spellen op woordniveau.” Bron: Stichting Dyslexie Nederland.

Ik was in Deventer en bezocht een dyslexie symposium.

Wist u dat wij mensen worden geboren met uitsluitend een activiteit in onze rechterhersenhelft? Hierin zitten alle zaken, die wij nodig hebben om te kunnen overleven (lichaamsbesturing, emotie, creativiteit, ruimtelijk inzicht, ritme, kleur herkenning etc.).
In een proces tot ons tiende jaar wordt de linkerhersenhelft erbij betrokken. Hierin zit grofweg onze ratio (herkenning van tekens als cijfers, letters, woorden, volgorde, analyses, etc.). Mensen met een rechtsgeoriënteerde leerstijl hebben een voorkeur om te denken met de rechterhersenhelft.

In mijn praktijk was ik een jongetje aan het coachen. Een leuk ventje, dat erg leuk meedeed.
Gaande weg bekroop mij echter het gevoel dat ik iets miste, maar ik kon er de vinger niet achter krijgen. Wat bleek? Hij kreeg een paar keer per dag een tabletje Ritalin.

Kent u de tafeltrainer? Dit is een computerprogramma waarmee kinderen zelfstandig de tafels kunnen oefenen. Er zijn verschillende uitvoeringen op de markt.

Afgelopen week las ik een stukje in het Algemeen Dagblad. Het gaat om een onderzoek van orthopedagoog Cathelijne Buschens van het UMC Radboud in Nijmegen.

Zoals eerder gemeld, heeft het overgrote deel van de – voor dyslectisch gediagnosticeerde -kinderen de voorkeur om visueel te denken.

Op school worden afspraken gemaakt over hoe je een fout geschreven woord moet corrigeren. Ik zie veel verschillen, niet alleen per school, maar ook vaak zelfs per klas. Hoe verwarrend kan het zijn.

Wij vinden het erg belangrijk om vast te stellen wat iemand heeft. Inmiddels hebben we al vele termen bedacht om een bepaald probleem te benoemen, denk maar aan dyslexie, dyscalculie, ADHD, ADD, pdd nos etc. Zodra dit is bepaald dan weten we in ieder geval dat er iets is. Er worden vele testen bedacht om een probleem in beeld te brengen.

Ogenschijnlijk is het alfabet een opsomming van de letters die we in de Nederlandse taal gebruiken. Het opnoemen ervan lijkt een onzinnige bezigheid. Tenslotte hoeft niemand in zijn werkzame leven het alfabet op te noemen. Ik heb een keer van een leerkracht gehoord, dat het alfabet niet belangrijk is. Waarschijnlijk bedoelde zij dit om bovenstaande reden.

De wetenschap zegt: “Dyslexie is een neurologische afwijking in de samenwerking tussen de twee hersenhelften. Hier blijf je je hele leven last van houden. Door middel van remedial teaching en extra aandacht kan hier wat verlichting in gebracht worden.”

Het is toch bijzonder hé, dat gerenommeerde praktijken op het gebied van dyslexie zoveel moeite doen om te vertellen dat je je vooral niet moet verlaten op fenomenen als beelddenken. Dit zijn dwaalwegen en als je dat toch doet, dan levert dat niets anders op dan tijdverlies en valse verwachtingen. Het levert niets op en als het dat wel doet dan was de persoon niet dyslectisch.

Ik liep door de mooie straten van Montparnasse in Parijs. In een van de winkeltjes ontdekte ik een memory spel. Alle plaatjes waren van schilders.

Onlangs viel mij een bericht op in het nieuws. Leerkrachten hebben steeds meer last van drukke kinderen in de klas. Dit beïnvloedt hun lesprogramma en hun functioneren. Dit wijten zij vooral aan de vele computerspelletjes en de televisie, aldus het bericht.